De Staat van de Nederlandse Watersporter 2025
Onderzoek naar vaarovertredingen in Nederland tussen 2021 en 2025
Vaarkennis analyseerde alle watergerelateerde feitgecodeerde CJIB-zaken van 2021 tot en met 2025. In totaal gaat het om 18.815 geregistreerde vaarovertredingen, met een gezamenlijk boetebedrag van ruim €3,5 miljoen.
Uit het onderzoek blijkt dat het aantal geregistreerde vaarovertredingen daalt. In 2022 registreerde het CJIB nog 4.359 watergerelateerde zaken. In 2025 waren dat er 3.153. Dat is een daling van ongeveer 28%.
Tegelijkertijd stijgt de gemiddelde boete. In 2022 lag de gemiddelde waterboete op ongeveer €173. In 2025 was dat ruim €204.
Belangrijkste conclusies
- Het aantal waterboetes daalde van 4.359 in 2022 naar 3.153 in 2025.
- De gemiddelde waterboete steeg naar ruim €204 in 2025.
- Snelheidsovertredingen blijven de grootste groep vaarovertredingen.
- De dodemansknop blijft een hardnekkig probleem.
- In 2025 werden 277 zaken geregistreerd voor varen zonder Klein Vaarbewijs I.
- Noord-Holland is sinds 2023 elk jaar de provincie met de meeste geregistreerde vaarovertredingen.
- Amsterdam staat in 2025 ruim bovenaan als gemeente met de meeste watergerelateerde zaken.
- Veel overtredingen gaan over onderwerpen die ook in het Klein Vaarbewijs aan bod komen.
Inhoud
- De meest overtreden vaarregels van Nederland
- Welke overtredingen nemen toe?
- Welke overtredingen nemen af?
- Wat kost een fout op het water?
- Waar gaan watersporters het vaakst de fout in?
- Provincies en gemeenten met de meeste vaarovertredingen
- De gevaarlijkste fouten op het water
- Wat leren deze cijfers ons?
1. De meest overtreden vaarregels van Nederland
In 2025 registreerde het CJIB 3.153 watergerelateerde zaken. De grootste groep viel onder “overig verkeer te water”, gevolgd door snelheidsovertredingen en vaarbewijszaken.
| Categorie | Aantal zaken | Boetebedrag |
|---|---|---|
| Overig verkeer te water | 1.674 | €337.700 |
| Snelheid motorboot / klein schip | 1.086 | €148.505 |
| Vaarbewijs | 368 | €140.945 |
| Snelheid groot schip | 25 | €16.740 |
| Totaal | 3.153 | €643.890 |
De meest voorkomende overtreding in 2025 was te hard varen met een klein schip. De lichtste snelheidsovertreding, tot 6 km/u te hard, kwam 574 keer voor.
Opvallend is dat de dodemansknop op plek twee staat. In 2025 werden 291 zaken geregistreerd voor varen zonder gebruik van de dodemansknop.
Top 10 vaarovertredingen in 2025
| Rang | Overtreding | Aantal |
|---|---|---|
| 1 | Te hard varen met klein schip, tot 6 km/u te hard | 574 |
| 2 | Varen zonder gebruik van de dodemansknop | 291 |
| 3 | Varen zonder geldig Klein Vaarbewijs I | 277 |
| 4 | Te hard varen met klein schip, 6 tot 16 km/u te hard | 218 |
| 5 | Te hard varen met snelle motorboot, tot 6 km/u te hard | 131 |
| 6 | Niet zoveel mogelijk stuurboordwal houden | 117 |
| 7 | Staand sturen op snelle motorboot zonder reddingsvest | 106 |
| 8 | Geen reddingsvest onder handbereik op snelle motorboot | 102 |
| 9 | Snelle motorboot zonder registratieteken | 97 |
| 10 | Vaarverbod negeren | 96 |
Deze top 10 laat zien dat de meeste overtredingen niet gaan over uitzonderlijke situaties. Het gaat vooral om basisregels die iedere schipper hoort te kennen.
2. Welke overtredingen nemen toe?
Niet alle overtredingen dalen mee met het totaal. Een aantal zaken komt in 2025 vaker voor dan in 2021.
Vooral het negeren van een vaarverbod valt op. Deze overtreding steeg van 55 zaken in 2021 naar 96 zaken in 2025. Dat is een stijging van ongeveer 75%.
Ook nachtelijke verlichting springt eruit. Het varen zonder verplichte verlichting op een klein motorschip steeg van 38 zaken in 2021 naar 72 zaken in 2025.
Opvallende stijgers tussen 2021 en 2025
| Overtreding | 2021 | 2025 | Ontwikkeling |
|---|---|---|---|
| Vaarverbod negeren | 55 | 96 | +75% |
| Verplichte verlichting ’s nachts ontbreekt | 38 | 72 | +89% |
| Geen gebruik maken van marifoon waar verplicht | 6 | 36 | +500% |
| Verbod om ligplaats te nemen negeren | 23 | 49 | +113% |
| Niet zoveel mogelijk stuurboordwal houden | 95 | 117 | +23% |
Voor journalisten zijn deze cijfers interessant. Ze laten zien dat het niet alleen gaat om snelheid, maar ook om gedrag dat direct invloed heeft op veiligheid en doorstroming op het water.
3. Welke overtredingen nemen af?
Het totaalbeeld is niet alleen negatief. Veel overtredingen komen in 2025 minder vaak voor dan in 2021.
Vooral snelheidsovertredingen dalen. Te hard varen met een klein schip tot 6 km/u te hard daalde van 686 zaken in 2021 naar 574 in 2025.
Ook zwaardere snelheidsovertredingen daalden. Te hard varen met een klein schip tussen 6 en 16 km/u te hard ging van 411 zaken in 2021 naar 218 in 2025.
Opvallende dalers tussen 2021 en 2025
| Overtreding | 2021 | 2025 | Ontwikkeling |
|---|---|---|---|
| Te hard varen met klein schip, 6 tot 16 km/u te hard | 411 | 218 | -47% |
| Te hard varen met klein schip, tot 6 km/u te hard | 686 | 574 | -16% |
| Bestuurder snelle motorboot jonger dan 18 jaar | 185 | 34 | -82% |
| Te hard varen met snelle motorboot, tot 6 km/u te hard | 195 | 131 | -33% |
| Staand sturen zonder reddingsvest | 147 | 106 | -28% |
De daling kan meerdere oorzaken hebben. Denk aan beter gedrag, minder controles, andere handhavingsprioriteiten of een combinatie daarvan. Op basis van deze cijfers kan geen harde oorzaak worden vastgesteld.
4. Wat kost een fout op het water?
In 2025 bedroeg het totale boetebedrag voor watergerelateerde zaken €643.890. De gemiddelde waterboete kwam daarmee uit op ongeveer €204.
Dat is hoger dan in 2022, toen de gemiddelde boete ongeveer €173 bedroeg.
Gemiddelde waterboete per jaar
| Jaar | Aantal zaken | Totaalbedrag | Gemiddelde boete |
|---|---|---|---|
| 2021 | 3.777 | €730.103 | €193 |
| 2022 | 4.359 | €756.229 | €173 |
| 2023 | 3.857 | €690.813 | €179 |
| 2024 | 3.669 | €712.637 | €194 |
| 2025 | 3.153 | €643.890 | €204 |
Varen zonder geldig Klein Vaarbewijs I is financieel een van de zwaarste veelvoorkomende overtredingen. In 2025 ging het om 277 zaken met een totaalbedrag van €117.390. Dat komt neer op gemiddeld ongeveer €424 per zaak.
Ook de dodemansknop loopt snel op. In 2025 werden 291 zaken geregistreerd voor varen zonder gebruik van de dodemansknop, met een totaalbedrag van €84.390. Gemiddeld is dat ongeveer €290 per zaak.
5. Waar gaan watersporters het vaakst de fout in?
Over de hele periode 2021–2025 registreerde het CJIB 18.815 watergerelateerde zaken.
De grootste groep is “overig verkeer te water”. Daaronder vallen onder meer de dodemansknop, reddingsvesten, verlichting, vaarverboden, registratie en marifoongebruik.
Snelheidsovertredingen vormen samen de tweede grote groep.
Watergerelateerde zaken 2021–2025
| Categorie | Aantal zaken 2021–2025 |
|---|---|
| Overig verkeer te water | 9.536 |
| Snelheid motorboot / klein schip | 6.915 |
| Vaarbewijs | 2.317 |
| Snelheid groot schip | 47 |
| Totaal | 18.815 |
De cijfers laten zien dat veel problemen ontstaan bij praktische basisregels. Dat zijn precies de onderwerpen die in een goede vaaropleiding aan bod moeten komen.
- Waar mag je hard varen?
- Wanneer heb je een vaarbewijs nodig?
- Wanneer moet je een dodemansknop gebruiken?
- Welke uitrusting moet aan boord zijn?
- Hoe houd je stuurboordwal?
- Welke verlichting is verplicht?
- Wanneer is een marifoon verplicht of nodig?
Dit maakt de cijfers niet alleen interessant voor handhaving, maar ook voor onderwijs.
6. Provincies en gemeenten met de meeste vaarovertredingen
Voor de regionale analyse zijn de jaren 2023, 2024 en 2025 gebruikt. In deze jaren is provincie-informatie beschikbaar in de aangeleverde CJIB-bestanden.
Noord-Holland staat in alle drie de jaren bovenaan. In 2025 werden in Noord-Holland 1.124 watergerelateerde zaken geregistreerd.
Zuid-Holland staat in 2025 op plek twee met 679 zaken. Fryslân volgt met 513 zaken.
Provincies met de meeste watergerelateerde zaken in 2025
| Rang | Provincie | Aantal zaken |
|---|---|---|
| 1 | Noord-Holland | 1.124 |
| 2 | Zuid-Holland | 679 |
| 3 | Fryslân | 513 |
| 4 | Flevoland | 140 |
| 5 | Noord-Brabant | 138 |
| 6 | Limburg | 135 |
| 7 | Gelderland | 123 |
| 8 | Utrecht | 81 |
| 9 | Groningen | 79 |
| 10 | Zeeland | 75 |
Amsterdam staat in 2025 ruim bovenaan als gemeente. Daar werden 701 watergerelateerde zaken geregistreerd. Dat is meer dan vier keer zoveel als nummer twee, Súdwest-Fryslân.
Gemeenten met de meeste watergerelateerde zaken in 2025
| Rang | Gemeente | Aantal zaken |
|---|---|---|
| 1 | Amsterdam | 701 |
| 2 | Súdwest-Fryslân | 171 |
| 3 | De Fryske Marren | 159 |
| 4 | Rotterdam | 124 |
| 5 | Teylingen | 104 |
| 6 | Leeuwarden | 74 |
| 7 | Dordrecht | 69 |
| 8 | Hoeksche Waard | 66 |
| 9 | Medemblik | 65 |
| 10 | Almere | 59 |
Deze regionale cijfers zijn vooral interessant voor lokale en regionale media. Een landelijke conclusie is nuttig, maar een lokale kop werkt vaak beter.
- Amsterdam opnieuw koploper in waterboetes.
- Fryslân blijft hoog scoren bij vaarovertredingen.
- Teylingen opvallend hoog in landelijke lijst waterboetes.
7. De gevaarlijkste fouten op het water
Niet elke overtreding is even gevaarlijk. Een kleine administratieve fout heeft een ander risico dan hard varen of geen dodemansknop gebruiken.
Toch laten de cijfers zien dat juist veiligheidsregels vaak worden overtreden.
Geen dodemansknop gebruiken
De dodemansknop is bedoeld om de motor direct uit te schakelen als de bestuurder overboord valt of de controle verliest.
In 2025 werden 291 zaken geregistreerd voor varen zonder gebruik van de dodemansknop. Over vijf jaar ging het om 1.829 zaken.
Dat maakt de dodemansknop een van de meest opvallende veiligheidsproblemen in de cijfers.
Staand sturen zonder reddingsvest
In 2025 werden 106 zaken geregistreerd waarbij een bestuurder van een snelle motorboot staand stuurde zonder reddingsvest.
Deze regel bestaat niet voor niets. Wie staand stuurt, heeft meer kans om zijn evenwicht te verliezen. Bij hoge snelheid kan dat snel gevaarlijk worden.
Geen reddingsvest onder handbereik
In 2025 kwamen ook veel zaken voor waarbij reddingsvesten niet onder handbereik waren. Alleen al de overtreding waarbij één reddingsvest ontbrak, kwam 102 keer voor.
Een reddingsvest helpt alleen als het snel gebruikt kan worden. Daarom is “onder handbereik” in de praktijk belangrijker dan veel mensen denken.
Varen zonder vaarbewijs
In 2025 werden 277 zaken geregistreerd voor varen zonder geldig Klein Vaarbewijs I.
Dit is niet alleen een administratief probleem. Het vaarbewijs is bedoeld om te zorgen dat schippers de basisregels kennen. Denk aan voorrang, snelheid, betonning, verlichting, bruggen, sluizen en veiligheid.
Niet stuurboordwal houden
In 2025 werden 117 zaken geregistreerd voor het niet zoveel mogelijk stuurboordwal houden.
Deze regel is belangrijk voor voorspelbaar vaargedrag. Als schippers niet goed rechts houden, neemt het risico op gevaarlijke situaties toe.
8. Wat leren deze cijfers ons?
De analyse van vijf jaar CJIB-data laat een duidelijk beeld zien.
Het aantal geregistreerde waterovertredingen daalt, maar de gemiddelde boete stijgt. Tegelijk blijven dezelfde onderwerpen terugkomen: snelheid, dodemansknop, vaarbewijs, reddingsvesten, registratie en stuurboordwal houden.
Dat maakt de cijfers relevant voor meer dan alleen boetebeleid. Ze laten ook zien waar de kennis van watersporters tekort kan schieten.
Veel overtredingen hebben direct te maken met onderwerpen uit het Klein Vaarbewijs. Een goede voorbereiding op het vaarbewijs helpt dus niet alleen om te slagen voor het examen, maar ook om veiliger en bewuster te varen.
Voor Vaarkennis is dit onderzoek daarom belangrijk. Het laat zien dat vaarregels geen theorie zijn voor op papier. Ze gaan over gedrag op het water, veiligheid en verantwoordelijkheid.
Onderzoeksmethode
Vaarkennis analyseerde vijf CJIB-bestanden met feitgecodeerde zaken over de jaren 2021 tot en met 2025.
Voor dit onderzoek zijn alleen zaken meegenomen die in de dataset vallen onder Verkeer te water.
De analyse kijkt naar:
- aantal zaken per jaar;
- totaal boetebedrag per jaar;
- gemiddelde boete per jaar;
- soort overtreding;
- feitgroep;
- provincie;
- gemeente;
- ontwikkeling tussen 2021 en 2025.
Voor de regionale analyse zijn de jaren 2023, 2024 en 2025 gebruikt, omdat in deze bestanden provinciegegevens beschikbaar zijn.
De cijfers geven geregistreerde CJIB-zaken weer. Ze zijn dus afhankelijk van registratie en handhaving. Een stijging of daling betekent niet automatisch dat watersporters zich beter of slechter gedragen. Ook controle-intensiteit en handhavingsprioriteiten kunnen invloed hebben.
Voor journalisten
De data uit dit onderzoek mag worden gebruikt met bronvermelding naar Vaarkennis.
Interessante invalshoeken:
- Het aantal waterboetes daalt, maar de gemiddelde boete stijgt.
- Amsterdam is in 2025 de gemeente met de meeste watergerelateerde zaken.
- Noord-Holland is sinds 2023 elk jaar de provincie met de meeste vaarovertredingen.
- De dodemansknop blijft een van de meest voorkomende veiligheidsproblemen.
- Honderden schippers varen jaarlijks zonder geldig vaarbewijs.
- Veel overtredingen gaan over basisregels uit het Klein Vaarbewijs.
Voor aanvullende vragen, regionale uitsplitsingen of interviews kan contact worden opgenomen met Vaarkennis.
SEO-gegevens
Aanbevolen SEO-titel: De Staat van de Nederlandse Watersporter 2025: onderzoek naar vaarovertredingen en waterboetes
Meta description: Vaarkennis analyseerde 18.815 watergerelateerde CJIB-zaken van 2021 tot en met 2025. Bekijk de meest overtreden vaarregels, waterboetes, provincies en trends.
Aanbevolen URL: /kennisbank/onderzoek-vaarovertredingen-waterboetes-2025/