Overtredingen op het water
Waar werden boetes voor uitgedeeld in 2025
Onderzoek: snelheidsovertredingen dalen, maar veiligheidsfouten blijven hardnekkig op het water
Analyse van 18.815 watergerelateerde CJIB-zaken uit 2021 tot en met 2025.
Onderzoek door Vaarkennis • Laatste update: juni 2026 • Bron: CJIB-data feitgecodeerde zaken 2021–2025
Belangrijkste bevindingen
- Het aantal geregistreerde vaarovertredingen daalde van 4.359 in 2022 naar 3.153 in 2025. Dat is een daling van ongeveer 28%.
- De gemiddelde waterboete steeg in dezelfde periode van ongeveer €173 naar €204.
- Snelheidsovertredingen vormen over vijf jaar de grootste groep, met 6.962 geregistreerde zaken.
- Veiligheids- en uitrustingsovertredingen blijven hoog: tussen 2021 en 2025 ging het om 4.458 zaken.
- De dodemansknop blijft een hardnekkig veiligheidsprobleem: 1.829 zaken in vijf jaar en 291 zaken in 2025.
- Amsterdam had in 2025 de meeste geregistreerde watergerelateerde zaken: 701. Noord-Holland was de provincie met de meeste zaken: 1.124.
- Boetes laten vooral zien waar het misgaat. Voor veiliger varen zijn ook kennis, bewust gedrag en zichtbare handhaving nodig.
18.815
vaarovertredingen geanalyseerd
-28%
minder zaken in 2025 dan in 2022
€204
gemiddelde boete in 2025
1.829
zaken rond dodemansknop in vijf jaar
Inhoud
1. De opvallendste ontwikkeling
Het aantal geregistreerde vaarovertredingen daalde na 2022. In 2022 registreerde het CJIB 4.359 watergerelateerde zaken. In 2025 waren dat er 3.153.
Tegelijkertijd steeg de gemiddelde boete. In 2022 lag de gemiddelde waterboete op ongeveer €173. In 2025 was dat ruim €204.
Deze cijfers gaan over geregistreerde CJIB-zaken. Een daling kan dus meerdere oorzaken hebben, zoals gedrag, controle-intensiteit, handhavingsprioriteiten en registratie.
Ontwikkeling geregistreerde vaarovertredingen per jaar
| Jaar | Aantal zaken | Totaal boetebedrag | Gemiddelde boete |
|---|---|---|---|
| 2021 | 3.777 | €730.103 | €193 |
| 2022 | 4.359 | €756.229 | €173 |
| 2023 | 3.857 | €690.813 | €179 |
| 2024 | 3.669 | €712.637 | €194 |
| 2025 | 3.153 | €643.890 | €204 |
2. Veiligheidsfouten blijven terugkomen
Hoewel snelheidsovertredingen de afgelopen jaren zijn afgenomen, vormen zij samen met veiligheids- en uitrustingsovertredingen nog steeds een groot deel van de geregistreerde vaarovertredingen. Over de periode 2021–2025 gaat het om 4.458 zaken.
Het duidelijkste voorbeeld is de dodemansknop. In vijf jaar werden 1.829 zaken geregistreerd voor varen zonder gebruik van de dodemansknop. In 2025 ging het nog steeds om 291 zaken.
Citeerbaar cijfer: in 2025 stond het niet gebruiken van de dodemansknop op plek 2 van de meest voorkomende vaarovertredingen.
Vaarovertredingen per thema, 2021–2025
| Thema | Aantal zaken 2021–2025 | Aandeel |
|---|---|---|
| Snelheid | 6.962 | 37% |
| Veiligheid en uitrusting | 4.458 | 24% |
| Overige vaarovertredingen | 2.470 | 13% |
| Vaarbewijs en documenten | 2.317 | 12% |
| Vaarregels en verboden | 1.427 | 8% |
| Registratie | 1.099 | 6% |
| Communicatie | 82 | 0% |
3. De meest overtreden vaarregels in 2025
De top 10 van 2025 bestaat vooral uit basisregels: snelheid, dodemansknop, vaarbewijs, stuurboordwal, reddingsvesten en registratie.
| Rang | Overtreding | Aantal zaken | Boetebedrag |
|---|---|---|---|
| 1 | Te hard varen met klein schip tot 6 km/uur te hard | 574 | €58.685 |
| 2 | Geen dodemansknop gebruiken | 291 | €84.390 |
| 3 | Varen zonder Klein Vaarbewijs 1 | 277 | €117.390 |
| 4 | Te hard varen met klein schip van 6 tot 15 km/uur te hard | 218 | €33.120 |
| 5 | Te hard varen met snelle motorboot tot 6 km/uur te hard | 131 | €14.245 |
| 6 | Niet zoveel mogelijk stuurboordwal houden | 117 | €19.775 |
| 7 | Staand sturen zonder reddingsvest | 106 | €11.605 |
| 8 | Eén reddingsvest niet onder handbereik | 102 | €5.475 |
| 9 | Geen registratieteken op snelle motorboot | 97 | €13.680 |
| 10 | Vaarverbod negeren | 96 | €41.240 |
4. Provincies en gemeenten met de meeste vaarovertredingen
Voor de regionale analyse zijn de jaren 2023, 2024 en 2025 gebruikt, omdat de provincie- en gemeentevelden in deze bestanden goed bruikbaar zijn.
In 2025 had Noord-Holland de meeste geregistreerde watergerelateerde zaken. Daarna volgen Zuid-Holland en Fryslân. Op gemeenteniveau springt Amsterdam eruit met 701 zaken.
Interactieve provinciekaart 2025
Klik op een provincie om het aantal geregistreerde vaarovertredingen en het boetebedrag te bekijken.
Hoe donkerder de kleur, hoe meer geregistreerde zaken.
Interactieve gemeentekaart 2025
Klik op een gemeente om het aantal geregistreerde vaarovertredingen en het boetebedrag te bekijken.
Gemeenten zonder gekoppelde CJIB-data worden lichtgrijs weergegeven.
Provincies met de meeste vaarovertredingen in 2025
| Rang | Provincie | Aantal zaken | Boetebedrag |
|---|---|---|---|
| 1 | Noord-Holland | 1.124 | €227.215 |
| 2 | Zuid-Holland | 679 | €135.477 |
| 3 | Fryslân | 513 | €94.105 |
| 4 | Flevoland | 140 | €26.710 |
| 5 | Noord-Brabant | 138 | €30.305 |
| 6 | Limburg | 135 | €32.080 |
| 7 | Gelderland | 123 | €28.490 |
| 8 | Utrecht | 81 | €17.988 |
| 9 | Groningen | 79 | €16.810 |
| 10 | Zeeland | 75 | €22.025 |
| 11 | Overijssel | 64 | €12.285 |
| 12 | Drenthe | 2 | €400 |
Gemeenten met de meeste vaarovertredingen in 2025
| Rang | Gemeente | Aantal zaken | Boetebedrag |
|---|---|---|---|
| 1 | Amsterdam | 701 | €142.560 |
| 2 | Súdwest-Fryslân | 171 | €31.855 |
| 3 | De Fryske Marren | 159 | €26.515 |
| 4 | Rotterdam | 124 | €27.375 |
| 5 | Teylingen | 104 | €19.005 |
| 6 | Leeuwarden | 74 | €13.835 |
| 7 | Dordrecht | 69 | €14.715 |
| 8 | Hoeksche Waard | 66 | €14.495 |
| 9 | Medemblik | 65 | €6.230 |
| 10 | Almere | 59 | €10.115 |
5. Welke overtredingen nemen toe of af?
Niet alle overtredingen ontwikkelen zich hetzelfde. Sommige overtredingen stijgen ondanks de totale daling van het aantal geregistreerde zaken.
Opvallende stijgers tussen 2021 en 2025
| Overtreding | 2021 | 2025 | Verschil | Ontwikkeling |
|---|---|---|---|---|
| Vaarverbod negeren | 55 | 96 | +41 | +75% |
| Verplichte verlichting ontbreekt | 38 | 72 | +34 | +89% |
| Geen gebruik gemaakt van de marifoon | 6 | 36 | +30 | +500% |
| Negeren verbod ligplaats te nemen | 23 | 49 | +26 | +113% |
| Niet zoveel mogelijk stuurboordwal houden | 95 | 117 | +22 | +23% |
Opvallende dalers tussen 2021 en 2025
| Overtreding | 2021 | 2025 | Verschil | Ontwikkeling |
|---|---|---|---|---|
| Te hard varen met klein schip van 6 tot 15 km/uur te hard | 411 | 218 | -193 | -47% |
| Bestuurder snelle motorboot jonger dan 18 jaar | 185 | 34 | -151 | -82% |
| Te hard varen met klein schip tot 6 km/uur te hard | 686 | 574 | -112 | -16% |
| Te hard varen met snelle motorboot tot 6 km/uur te hard | 195 | 131 | -64 | -33% |
| Staand sturen zonder reddingsvest | 147 | 106 | -41 | -28% |
6. Wat zeggen deze cijfers over het Klein Vaarbewijs?
Veel geregistreerde overtredingen raken aan onderwerpen die ook in het Klein Vaarbewijs 1 en Klein Vaarbewijs 2 terugkomen. Het gaat onder meer om snelheid, veiligheidsuitrusting, stuurboordwal houden, verlichting, marifoongebruik en de vaarbewijsverplichting.
| Onderwerp | Voorbeelden uit de data |
|---|---|
| Snelheid | Te hard varen met een klein schip of snelle motorboot. |
| Veiligheid en uitrusting | Dodemansknop, reddingsvesten, brandblusser en verlichting. |
| Vaarbewijs | Varen zonder geldig Klein Vaarbewijs 1 of documenten niet kunnen tonen. |
| Vaarregels | Niet zoveel mogelijk stuurboordwal houden en vaarverboden negeren. |
| Communicatie | Geen gebruik maken van de marifoon waar dat verplicht is. |
| Registratie | Geen registratieteken of registratiebewijs bij snelle motorboten. |
De cijfers laten zien dat vaarregels geen losse theorie zijn. Ze komen terug in concrete situaties op het water.
7. Wat betekenen deze cijfers voor veilig varen?
De cijfers laten zien waar het op het water vaak misgaat. Het gaat vooral om snelheid, uitrusting, vaarbewijs, stuurboordwal, verlichting en marifoongebruik.
Een boete op het water maakt een overtreding zichtbaar. Maar een boete voorkomt niet automatisch een gevaarlijke situatie. Daarvoor zijn kennis, bewust gedrag en zichtbare handhaving nodig.
1. Kennis van de regels
Veel overtredingen gaan over basisregels uit het Klein Vaarbewijs. Denk aan snelheid, stuurboordwal houden, verplichte uitrusting en varen met de juiste documenten.
2. Bewust gedrag op het water
Regels werken beter als schippers begrijpen waarom ze bestaan. De dodemansknop, reddingsvesten en verlichting zijn geen formaliteit. Ze helpen om ongelukken te voorkomen.
3. Zichtbare handhaving
Onderzoek naar verkeershandhaving laat zien dat vooral de ervaren pakkans belangrijk is. Ook op het water kan zichtbare handhaving helpen om veilig gedrag vanzelfsprekender te maken.
De belangrijkste conclusie is daarom niet dat er meer of hogere boetes nodig zijn. De cijfers wijzen vooral op het belang van goede vaaropleiding, duidelijke regels en handhaving die zichtbaar aanwezig is op het water.
8. Onderzoeksmethode
Dit onderzoek is uitgevoerd door Bart van der Boog en Lieske Sterk van Vaarkennis. De analyse is gebaseerd op door het CJIB aangeleverde bestanden met feitgecodeerde zaken over de periode 2021–2025.
Vaarkennis analyseerde de CJIB-bestanden met feitgecodeerde zaken over 2021, 2022, 2023, 2024 en 2025. Voor de landelijke analyse zijn alle feitcodes meegenomen die beginnen met de letter W, de feitcodes voor verkeer te water.
Voor de regionale analyse zijn de detailbestanden van 2023, 2024 en 2025 gebruikt. In deze jaren zijn gemeente- en provincievelden bruikbaar voor vergelijking. Voor 2021 en 2022 zijn de landelijke per-feitcode-tabellen gebruikt.
De cijfers tonen geregistreerde CJIB-zaken. Niet iedere overtreding op het water wordt gecontroleerd of geregistreerd. De uitkomsten moeten daarom worden gelezen als geregistreerde handhavingscijfers, niet als volledig beeld van alle overtredingen op het water.
Bronnen
- CJIB - data feitgecodeerde zaken 2021–2025
- SWOV – Effectieve maatregelen voor gedragsverandering
- SWOV – Hoe effectief is handhaving?
- Binnenlands Bestuur – Waterboa’s bewijzen hun waarde
Veelgestelde vragen
Wat is de meest voorkomende vaarovertreding in 2025?
De meest voorkomende vaarovertreding in 2025 was te hard varen met een klein schip tot 6 km/u te hard. Deze overtreding kwam 574 keer voor.
Welke gemeente had in 2025 de meeste vaarovertredingen?
Amsterdam had in 2025 de meeste geregistreerde watergerelateerde zaken. In totaal ging het om 701 zaken.
Welke provincie had in 2025 de meeste vaarovertredingen?
Noord-Holland had in 2025 de meeste geregistreerde watergerelateerde zaken, met 1.124 zaken.
Hoe vaak werd varen zonder vaarbewijs geregistreerd in 2025?
In 2025 werden 277 zaken geregistreerd voor varen zonder geldig Klein Vaarbewijs 1.
Maken hogere boetes het water automatisch veiliger?
Niet automatisch. Onderzoek naar verkeershandhaving laat zien dat vooral de ervaren pakkans, duidelijke regels en zichtbaar toezicht belangrijk zijn. Voor de watersport betekent dit dat boetes, kennis en handhaving elkaar moeten versterken.